Kıbrıs iktibasSevgül UludağKıbrıs’ın en insani konusu olan “kayıplar” hakkında düşünceler - Sevgül Uludağ
diğer yazılar:

Kıbrıs’ın en insani konusu olan “kayıplar” hakkında düşünceler – Sevgül Uludağ

Yeniçağ podcastını dinleyin

Orjinal yazının kaynağıyeniduzen.com

“Bir başlangıç noktası olarak Soykırım” başlıklı, Lefkoşa’da ara bölgede Dayanışma Evi’nde, 8, 9 ve 10 Aralık 2023 tarihlerinde Tarihsel Diyalog ve Araştırma Derneği AHDR tarafından düzenlenen ve Kıbrıslı eğitimcilerin eğitimini içeren üç günlük atölye çalışmalarında yaptığım bir sunumu okurlarımla paylaşmak istiyorum bugün… Bu sunumu, fotoğraflar eşliğinde bir power-point sunuşu olarak Kıbrıs’ta “kayıplar” ve “toplu mezarlar” konusunda yapmıştım 10 Aralık 2023 tarihinde… Katılımcılar, Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum öğretmenlerdi ve onlara gelecekte öğrencilerinin eğitiminde yararlı olabileceğini düşündüğüm çeşitli konularda bilgilendirmiştim… Bu sunuşumdan notlarımı okurlarımla da paylaşmak istiyorum… Özetle şunları aktardım Kıbrıslı genç öğretmenlerimize:

“HAYATLAR FELÇ OLUYOR…”

***  Aileden birisi “kayıp” edildiğinde, geride kalan herkesin hayatları tümüyle felce uğrar… Özellikle eşleri ya da çocukları “kayıp” edilmiş olanların hayatı mahvolur. Son 23 seneden beridir “kayıplar” konusunda yürütmekte olduğum araştırmacı gazeteciliğim esnasında, bunun çok dramatik örnekleriyle karşılaştım…

*** Genellikle kocası “kayıp” edilmiş bir kadının evini ziyaret ettiğinizde, ilk farkettiğiniz şey, genellikle evin çok temiz ve tertipli olduğudur. Neden? Çünkü eşler, kocalarının hayatta olduğuna ve her an geri geleceklerine inanıyorlardır ve bu nedenle onlar için herşey hazır bulunmalıdır. Bu konuda karşı karşıya kaldığım en çarpıcı örneklerden biri, 1974’te eşi ve oğlu “kayıp” edilmiş olan bir kadının öyküsüydü… Komikebir’den göçmen olarak ayrılmaya da zorlanmıştı. Leymosun’un Ayios Athanasios göçmen bölgesinde, küçük bir göçmen evciğinde hayatını sürdürmekteydi..

İKİ BAVUL DOLUSU GİYSİ…

***  1976 yılında Komikebir’deki evinden zorla kovulan Panayota hanım, eşinin ve oğlunun tüm giysilerini, pantolonlarını, gömleklerini, atletlerini, iç çamaşırlarını, potinlerini, çizmelerini, çoraplarını, kravatlarını ve hatta oğlunun çocukken oynadığı oyuncakları da beraberinde getirmişti Leymosun’a… İki bavul içinde saklıyordu bazı giysileri – bu bavulları 1974’te hazırlamıştı – eşi ve oğlu Galatya’da savaş esiri olarak tutulmaktaydı, onlar geri gelir gelmez, bu bavulları alıp birlikte gideceklerini düşünerek bu iki bavulu hazırlamıştı.

***  Eşinin ve oğlunun potinlerini ve çizmelerini de yanında getirerek elbise dolabının altına yerleştirmişti – bunları boyayıp cilalamaktaydı, içlerini de gazete kağıtlarıyla doldurmuştu ki şekilleri kaçmasın, döndükleri zaman giyecekleri şekilde, potinler ve çizmeler de bu iki “kayıp” insanı bekliyordu. Dolabın kapağını açıp bana ve beraberimizdeki Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum ressamlara göstermişti bunları – bu ressamlar, “kayıplar” ve toplu mezarlar hakkında resim yapacaklardı ve “Gerçeğin Rengi” adlı bir sergi açacaktık… Panayota hanımın evini de ziyaret etmiştik – genç ressamlara, bir “kayıp” yakınının nasıl yaşadığını, neler hissettiğini, o uzun, ızdırap dolu, acımasız bekleyişi göstermek istemiştim. Nitekim ressamlarımızdan biri, dolabın altına sıralanmış, içi gazete kağıdı doldurulmuş, pırıl pırıl boyanıp fırçalanmış bu potinlerin ve çizmelerin resmini çizecekti sergimiz için…

“KAYIP” OĞLU İÇİN BİR EV SATIN ALIYOR…

***  Aradan yıllar geçmiş, biricik kızı Hristina evlenmiş ve o küçük göçmen evciğinden ayrılmıştı – bunun üzerine Panayota hanım kaygılanmaya başlamıştı. Evet küçük göçmen evciği vardı, eşi geri geldiğinde birlikte yaşayacaklardı bu evcikte – ve evet, kesinlikle eşinin geri döneceğine inanmaktaydı… Peki ya “kayıp” oğlu ne olacaktı? O geri geldiğinde, nerede yaşayacaktı? Çok sıkı çalışarak gitti ve “kayıp” oğlu için bir ev satın aldı – böylece oğlu geri döndüğünde, bu yeni evde hayatını kurabilecekti… Ne yazık ki hem oğlu, hem de kocası, Galatya gölünde kurşuna dizilerek öldürülmüşlerdi ve gölde bir toplu mezara gömülmüşlerdi… Panayota hanımın çok değerli kızı, çok sevdiğim arkadaşım Hristina’nın ve Galatya’dan çok değerli bir ailenin yardımlarıyla bu toplu mezar yerini Kayıplar Komitesi’ne gösterecektik, kazılması için de yıllarca mücadele edecektik. Nihayetinde bu toplu mezar kazıldığında, toplu mezarda altı “kayıp” Kıbrıslırum’dan geride kalanlar bulunmuştu – bunların ikisi de Panayota Hanım’ın kocası ve oğluydu… Onlardan geride kalanları alarak defnedecekti…

GÜLMEYİ UNUTMUŞTU KADIN…

***  Gömü yerinin kazılması için aradan yıllar geçmiş, bulunan kalıntıların kimliklendirilip Panayota Hanım’a geri verilinceye kadar da zaman geçmiş ve o zamana kadar Panayota Hanım’da demans belirtileri başgöstermeye başlamıştı… Yaşlanmıştı, yıpranmıştı ve 1974’te eşi ve oğlu “kayıp” edildikten sonra çok değerli arkadaşımız Mustafa Gürsel’in da işaret ettiği gibi, gülmeyi unutmuştu bu kadın… Onlar defnedildikten sonra da zaman zaman defin töreni aklından çıkıyor ve kızı Hristina’ya onlar hakkında sorular sormaya devam ediyordu… Birkaç sene sonra da hayata gözlerini yumdu, kızı Hristina Pavlu Solomi Patça’nın düzenlediği cenaze törenine Panayota hanımın Komikebir’den köylüsü Kıbrıslıtürkler de, biz de katılarak mezarına çiçekler koymuştuk… Panayota hanım şimdi huzur içerisinde uyusun, eşi ve oğlunun geri dönmesini o kadar uzun süre beklemiş, onlar için o kadar çok mücadele etmişti ki…

“OĞLUM GELECEK, ELİYLE TOPLAYACAK MEYVALARI…”

***  Beni çok etkileyen bir diğer “kayıp” yakınının öyküsünü de paylaşmak istiyorum. Bu “kayıp” yakını, bir Kıbrıslıtürk kadındı ve oğlu “kayıp” edilmişti 1963’te… Torunlarına, ağaçlardan meyva kesmeyi yasaklamıştı çünkü oğlu geri döndüğü zaman, portokalları ve mandarinleri kendi eliyle ağaçlardan kesebilmeliydi…

Oğlu 31 Aralık 1963 tarihinde Lefkoşa’nın dışında durdurulan bir arabadan alınıp “kayıp” edilmişti – arabada üç Kıbrıslıtürk daha vardı. Daha sonra da kafasının arkasına yakın mesafeden sıkılan bir kurşunla öldürülecek ve Litrodondas’ta bir toplu mezara gömülecekti, öldürülen diğer üç Kıbrıslıtürk’le birlikte… O gün, nişanlısına geri dönmeye çalışıyordu ve araba Kıbrıslırum yetkililer tarafından durdurulmuş, bu dört Kıbrıslıtürk arabadan alınarak “kayıp” edilmişti. Sevgili anneciği oğlunun akibetini araştırmak için herşeyi yapmıştı – düzenli olarak diğer “kayıp” yakınlarını ziyaret ediyor ve onların da eşlerinden ya da oğlularından bir haber alıp almadıklarını soruyordu. Hatta Beyrut’taki falcılara bile gitmişti, belki oğlunun nereye kaybolduğunu bilebilirler diye… 1974 yılına kadar oğlunun geri döneceği, bir savaş esiri olarak Cikko Manastırı ya da hapishanede tutulduğu, serbest bırakılacağı ve gelip ağaçlardan o meyvaları toplayacağı umudunu taşımıştı… Onun “kayıp” edildiği günden sonra artık o evde Yılbaşı kutlanmayacaktı… 1974’ten sonra artık oğlunun geri dönmeyeceğini anladığında o büyük düşkırıklığı içinde birkaç sene sonra vefat edecekti…

KAYIT ALTINA ALDIK…

***  Bunlar yakını “kayıp” edilmiş olanların nasıl acı çektiğini, hayatlarının felç olduğunu ve sonsuz bir ızdırap içinde nasıl beklediklerini gösteren pek çok örnekten sadece ikisidir… Bu konudaki araştırmacı gazeteciliğim boyunca sayısız örnekle karşılaştım ve her birinin gerçek hayat öyküsü çok değerlidir, bu yüzden bunları kayda geçirmeye çalıştım ayrıntılı biçimde ki gelecekte, belki birileri çıkıp da bunları değerlendirir, yeniden yakınlaşma yönünde bu ortak acımızı gerek eğitimde, gerekse edebiyatta, sanatta kullanabilir diye…

“KAYIP” YAKINLARININ ORTAK ÖRGÜTÜ…

***  Zaman içerisinde yakınlarının geri dönmeyip de aradan seneler geçmesinden sıkılan pek çok Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum “kayıp” yakını işi kendi ellerine almaya çalışacaklar ve yakınlarının akibetini bizzat kendileri araştırmaya çalışacaklardı… Aynı zamanda başka başka “kayıplar” için de uğraş vereceklerdi. Böylesi “kayıp” yakınlarıyla karşılaştım ve hatta onlara “Birlikte Başarabiliriz” adlı bir dernek kurmalarında da yardımcı oldum, kardeşi 1974’te “kayıp” edilen Hristos Eftimiu’yla birlikte… İki toplumlu kayıp yakınları ve savaş mağdurları örgütü “Birlikte Başarabiliriz”i babası, annesi, kızkardeşi hala “kayıp” olan (yalnızca “kayıp” erkek kardeşinden geride kalanlar bulundu) Maria Yeorgiadu’yla, babası ve kardeşi 1974’te “kayıp” edilen Hristina Pavlu Solomi Patça’yla, tüm ailesi Muratağa-Atlılar-Sandallar katliamında EOKA-B’ciler tarafından 1974’te öldürülen Hüseyin Rüstem Akansoy’la birlikte oluşturduk. Bu dernekte ayrıca tüm ailesi bazı Kıbrıslıtürkler tarafından Palekitire’de (Balıkesir) 1974’te öldürülen Petros Suppuris, babası 1974’te Yalusa’dan “kayıp” edilen ve kalıntıları 11 Kıbrıslırum’un gömüldüğü Galata Gölü’ndeki toplu mezarda bulunan Spiros Hacınikolau da vardır. (Galatya’daki iki toplu mezar yanyanaydı ve birinde 11 Kıbrıslırum, diğerinde de 6 Kıbrıslırum öldürülerek gömülmüştü). Bu derneğin kurucuları arasında Ali Esendağlı da vardır ki onun da babası, amcası, ninesi ve diğer akrabaları 1974’te Petrofan köyünde bazı Kıbrıslırum faşistler tarafından öldürülerek kuyulara gömülmüşlerdi… Yine Andreas Sizinos’la birlikte çalışmaktayız “Birlikte Başarabiliriz”de – onun da babası Çatoz köyünün girişinde yedi diğer “kayıp” Kıbrıslırum’la birlikte öldürülerek bir toplu mezara gömülmüştü… Bu “kayıp” yakınları ve savaş mağdurları, iki toplumlu “kayıp” yakınlarının oluşturduğu tek iki toplumlu derneğin omurgasını oluşturdular ve birlikte çalışarak olası gömü yerlerini bulmaya çalıştılar, çalışıyorlar… Ayrıca pek çok okulu ve köyü ziyaret ederek öğrencilere ve ahaliye barış ve yeniden uzlaşmaya ancak birbirimizin acılarını anlayarak, hissederek, empati duyarak ulaşabileceğimizi anlatıyorlar…

ACILARINI PAYLAŞIP BİRLİKTE UĞRAŞ VERİYORLAR…

***  Bu oluşum o kadar özgün birşeydir ki gücünü, aktivist üyelerinin kendilerini “kurbanlaştırmaktan” vazgeçip başka insanların da acılarını anlama yönünde büyük bir adım atmalarından alıyor – bunun da ötesinde bu insancıl ve duyarlı konuda birlikte hareket edebiliyorlar ve Kıbrıs’ta bir barış kültürünün inşasına katkıda bulunuyorlar… Onları birlikte, aynı sahnede gören öğrenciler çok şaşırıyor ve sorularıyla, gözlemleriyle, yorumlarıyla, ilk kez böyle birşeyle karşılaştıklarını belli ediyorlar… Bu son derece güçlü birliktelik, onları izleyen hemen herkesi çok etkiliyor ve bu insani konuyu daha derinden hissetmelerine yol açıyor…

sayfa-17-hristina-pavlu-solomi-patca-ve-huseyin-rustem-akansoy-muratagadaki-toplu-mezarda.jpg
Hristina Pavlu Solomi Patça ve Hüseyin Rüstem Akansoy, Muratağa’daki toplu mezarda…
sayfa-16-hristina-kayip-kardesinin-potinlerini-genc-ressamlara-gosterirken.jpg
Hristina, kayıp kardeşinin potinlerini genç ressamlara gösterirken…

İSİMSİZ KAHRAMANLAR…

***  “Birlikte Başarabiliriz” örgütünde inanılmaz işler başaran bu “kayıp” yakınlarının yanısıra, başka “isimsiz kahramanlar” da vardır ki tüm Kıbrıs’ta sessizce, ısrarla ve inatla çalışıyorlar, insani “kayıplar” konusunu politize etmeksizin, taraf tutmaksızın, çözümler getirmeye çalışıyorlar… Bu “isimsiz kahraman” diye niteleyebileceğimiz Kıbrıslıtürkler’le Kıbrıslırumlar’ın ezici çoğunluğu son 23 seneden beridir beni arıyorlar, telefoniyen arıyorlar veya bizzat görmeye geliyorlar, birlikte olası gömü yerlerine gidiyoruz ve bunları gösteriyorlar, herhangi bir karşılık beklemeksizin tüm yürekleriyle çalışmaya devam ediyorlar. Bu “isimsiz kahramanlar”dan biri Mustafa Gürsel arkadaşımızdır – kendisi emektar bir gazeteci ve St. Hilarion yöresinde ve Beşparmaklar’da en az 13 Kıbrıslırum ve Yunan “kayıp”tan geride kalanların bulunmasını sağladı. Bir diğer çarpıcı örnek, Lisi’den Kiriakos Andreu arkadaşımızdır, 1964’te “kayıp” edilmiş olan üç Kıbrıslıtürk “kayıp” şahsın gömü yerinin yanısıra, Lisi’den ve başka bölgelerden Kıbrıslırumlar’ın gömü yerlerinin bulunmasında da bize yardımcı oldu. Yıllar içerisinde gerek Mustafa Gürsel, gerekse Kiriakos Andreu’yu onore ettik, bizlere insani yardımda bulunan başka “isimsiz kahramanlar”la birlikte… İnsani çabalarını ödüllendirmemiz gereken daha pek çok Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum vardır. Umarız ki zaman içerisinde bunu da yapmayı başaracağız… Bu “isimsiz kahramanlar”ın çoğu YENİDÜZEN ve POLİTİS gazetesi ve İngilizce bloğumun okurlarıdır – tümüyle yüretken gelen bir çabayla, kesinlikle hiçbir karşılık beklemeksizin bunu yapmaktadırlar, bir insani görev olarak. O nedenle her tür ödülü hak ediyorlar…

KUYULAR VE TOPLU MEZARLAR…

***  Tüm Kıbrıs çapında çok sayıda toplu mezar ve gömü yeri vardır ve bunları yaratanlar “dıştan” gelenler değil, bizzat yerli Kıbrıslıtürkler ve Kıbrıslırumlar’dır – elbette zaman zaman Türkiye ve Yunanistan’daki bazı egemen çevrelerin yardımları ve “süpervizyonları”yla yaratılmıştır bunlar… Ancak burada önemli olan masum insanların gömülüğü böylesi toplu mezarların, bizzat Kıbrıslılar tarafından yaratılmış olmasıdır. 1963’ten başlayıp 1974’te devam ederek böylesi toplu mezarlar, tüm Kıbrıs’a dağılmış vaziyettedir. Bu toplu mezarların bir kısmı bulunarak Kayıplar Komitesi tarafından kazılmış ve kalıntıları bulunan “kayıplar” kimliklendirilerek düzgün cenaze törenleriyle gömülebilmeleri onlardan geride kalanlar ailelerine iade edilmiştir.

***  Baf’tan Litrodondas’a, Poli’den Galatya’ya, Sinde’den Lisi’ye, Çatoz’dan Trükomo’ya, Leymosun’dan Maraş’a kadar tüm bu toplu mezarlar, Kıbrıs’ın her tarafındadır. Kıbrıs’ta en yaygın gömü şekillerinden biri de “kayıplar”ın kuyulara ve dere yataklarına gömülmesi olagelmiştir. Bunun nedeni hazırda “kuyu”ların açık vaziyette bulunması ve insanları öldürerek işledikleri suçu örtbas etmek isteyenlerin, kazı için fazla çaba gerektirmeyen gömü yerleri bulmalarıdır. Kimi zaman bu kuyulara gömülen “kayıplar”ın üstüne yakınlardaki birceez tavuk çiftliğinden bazlanmış tavukların atıkları ya da ölü hayvanlar atılması ve böylece kuyudan yükselecek kokuyu hayvan leşlerinin kokusuyla gizlemek istemeleridir… Dere yataklarına gömü yapanlar ise, dere yataklarındaki, dere kenarlarındaki toprağın yumuşak olması ve bunun kazılmasının kolay olması yüzünden böyle bir yöntem seçegelmişlerdir.

ALTYAPI VE LOJİSTİK DESTEK…

***  Birisini öldürüp sonra da onu gömmek, hele de bunu toplu bir şekilde yapmaya kalkışmak için en başta şiro, kürek, kamyon vs. gibi altyapı alet edavatının yanısıra insan gücünü de gerektirir. Bunun için de her iki taraf, bu tür toplu mezarlarda “lojistik” ve stratejik destek sağlayageldiler çatışma dönemlerinde ve her iki taraftan yetkililer de bu tür toplu mezarları gizlemeye çalıştılar. Çünkü böylesi toplu mezarlar, “tek kurban biziz” şeklindeki söylemlerine uymuyor ve kendi taraflarından insanların da gerçekten de insan öldürüp bunları isimsiz toplu mezarlara gömmüş oldukları gerçeğini itiraf etmek istemiyorlar… Benim araştırmalarım hep bunu gösterdi… Bunun sayısız örneği mevcuttur… “Kayıplar” araştırılmaya başlandığı zaman da, her iki tarafın yetkililerinin bu toplu mezarların yaratılmasından sorumlu olanları önceden bilgilendirip nasıl konuşacakları hakkında önerilerde bulunmuş olmaları da karşılaştığımız gerçeklikler arasındadır…

TEHDİTLER…

***  2001 yılında “kayıplar”, “toplu mezarlar” ve gömü yerleri hakkında araştırmalarımı başlattığımda, Kıbrıs’ı ikiye bölen hattın her iki tarafından da tehditler almaya başlamıştım… Böylesi gömü yerlerini yaratmış olanlar ya da bunların “gizli” tutulmasında bir çıkarı olanlar, bunların ortaya çıkacak olmasından son derece rahatsız olmuşlardı. En ciddi tehditleri Çatoz’dan, Sinde’den, Ayakebir’den, Galatya’dan, Trigomolu bazı Kıbrıslırumlar’dan aldım – sözkonusu Kıbrıslırumlar, 1964’te bazı insanları öldürüp “kayıp” etmişlerdi ve bunun ortaya çıkıyor olmasından çok rahatsız olmuşlardı.

***  Bu tehditlerin nedeni neydi? Çünkü bir gömü yerini sakladığınızda, orada işlenmiş olan bir suçu saklarsınız, suçu sakladığınız zaman ise o suçu işlemiş olanı ya da olanları yani suçluyu ya da suçluları gizleyip saklamış olursunuz. Bu efendiler de bu durumun böyle kalmasını istiyordu. Kimse bu gömü yerleri hakkında herhangi bir şey söylememeli, yazmamalıydı…

***  Sürekli olarak telefonlarla taciz ediliyordum, bazıları çalıştığım yere kadar gelerek beni açık açık tehdit etmekteydi… 2006’da kendi telefonlarımla oluşturduğum ve insanların beni isimli veya isimsiz olarak arayabileceği “hotline” yani açık telefon hatlarımı kapatarak okurlarımın söylediklerini yazmaktan vazgeçirmek için benimle konuşsun diye dönemin Kıbrıslıtürk liderini bile harekete geçirmeye çalışacaktı bu suçları işlemiş olanlar… Okurlarımın söylediklerini “Okurlarımız bildiklerini paylaşmaya devam ediyor” başlığıyla yazıyordum ve bu tür cinayetlerin ve katliamların ardında yatanları da kaleme almaya çalışıyordum…

***  Her iki tarafta da – yani hem YENİDÜZEN’de, hem önce ALITHIA, sonra kısa süre FİLELEFTHEROS ve nihayetinde POLİTİS gazetesinde – yazılarım çıktığı ve biri Kıbrıslıtürk, biri Kıbrıslırum telefon hattım olduğu için her iki taraftan okurlarımdan yüzlerce, binlerce telefon yağmaya devam ediyordu… Tüm bunları kaleme alıyor, Kayıplar Komitesi’yle gönüllü olarak bu bilgileri ve daha da ayrıntılarını paylaşıyordum… Bu da bu tür olaylara karışmış olanları çok rahatsız etmekteydi. Daha da ileri giderek gazetemizin o günlerdeki editörü Cenk Mutluyakalı’yı “kaçırmaya” çalışmışlar, onu bir ambara götürüp kapıları kilitlemişler ve ondan beni yazmaktan durdurmasını istemişlerdi… Ancak tüm bunlar boşunaydı çünkü ne Cenk, ne de ben, sırf bizi tehdit ediyorlar diye yazmaktan vazgeçmeyi asla düşünmedik.

***  Okurlarımın ve her iki taraftan “kayıp” yakınlarının olağanüstü desteğiyle topladığımız bilgileri paylaşmaya devam ettik ve devam ediyoruz buna… Ve her iki taraftan okurlarımızla birlikte, Kayıplar Komitesi’ne çok değerli bilgiler verdik olası gömü yerleri hakkında, onlara olası gömü yerlerinin bulunabileceği noktaları gösterdik, böylece Kayıplar Komitesi de araştırmalarını derinleştirebilecekti…

KALLİS, ANAHTAR KİŞİYDİ…

***  Tüm bu süreçte Kayıplar Komitesi’nde anahtar kişilerden biri, yakın geçmişte hayatını kaybeden Ksenofon Kallis idi. Kendisi uzun seneler boyunca Kayıplar Komitesi Kıbrıslırum Üye Yardımcısı olarak görev yapmıştı. Kallis’’n “kayıp şahıslar” ve “toplu mezarlar” gibi insani bir konuya katkıları olağanüstüydü ve bu insancıl konuda çalışma yapanlar onun araştırmaları ve gözlemlerinden çok şey öğrenecekti… Geride çok büyük bir boşluk bıraktı ve bunu doldurmak çok zor çünkü Kallis tüm hayatını bu insani konuya adamıştı… Kıbrıslıtürk “kayıplar”la, Kıbrıslırum “kayıplar” arasında da hiçbir zaman, hiçbir ayırım gözetmemişti…

GERÇEK HAYAT ÖYKÜLERİ, YENİDEN UZLAŞMA İÇİN KULLANILABİLİNİR…

***  Toplamış olduğumuz tüm bilgilerle, Kıbrıs tarihinin bunca acılı dönemlerine ait gerçek hayat öyküleriyle ne yapabiliriz? Okullarda bunları interaktif biçimde nasıl kullanabiliriz? Kıbrıs çatışmasından etkilenmiş olan tüm toplumlarımızdan öyküleri nasıl seçebiliriz ki bunları anlamlı biçimde bir araya getirdiğimizde evlatlarımız, bir “kayıp” yakınının acısının “Rum acısı” ya da “Türk acısı” değil, “insani bir acı” olduğunu anlayabilsin? Ve bu acının tüm dünyada, tüm “kayıp” yakınlarının insani acılarıyla aynı acı olduğunu anlayabilsinler…

***  Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum “kayıp” yakınlarının ve savaş mağdurlarının birlikte yer aldığı ziyaretlerimizde pek çok okulda çok güçlü deneyimlere sahip olduk… Öğrenciler hoş bir sürpriz yaşıyorlardı çünkü karşılarında bu ülkenin en fazla acı çekmiş insanlarının birlikte karşılarında durduğuna, acılarına paylaştığına ve onlara barış ve uzlaşmadan söz ettiklerine tanık oluyorlardı. Böylesi deneyimler onlar için çok güçlüydü çünkü hayatlarında ilk kez böyle bir tabloyla karşı karşıya kalıyorlardı.

***  Bu deneyimleri Tarihsel Diyalog ve Araştırma Derneği AHDR’ın yardımlarıyla daha da ileriye taşımaya çalışmalıyız. Tarihsel Diyalog ve Araştırma Derneği AHDR, öğretmenlerin kullanabileceği “kayıplar” hakkında üç dilde bir kitap yayımladı. Bu kitap Türkçe, Rumca ve İngilizce olarak AHDR’ın web sitesinden ücretsiz olarak indirilebiliyor… Adamızı ikiye bölen hattın her iki tarafında okullara devam eden çocuklara ortak konuları öğretmek isteyen öğretmenler için AHDR başka kitaplar da hazırlamış durumdadır, bunlar da ücretsiz indirilebiliyor… Belki AHDR bizlere, “kayıplar” konusunda yurdumuzun sade yurttaşlarının insancıl öykülerini bir araya getirerek bu duyarlı konunun her iki taraftaki okullarda okutulacak materyallerin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

sayfa-16-ahdrin-atolye-calismasindan-gorunum.jpg
AHDR’ın atölye çalışmasından görünüm…
sayfa-16-catozdaki-toplu-mezar-kazisi.jpg
Çatoz’daki toplu mezar kazısı…
- Advertisement -spot_img
- Advertisement -spot_img
5,999BeğenenlerBeğen
796TakipçilerTakip Et
1,253TakipçilerTakip Et
200AboneAbone Ol

yazılar

Yeniçağ Podcastını dinleyin